بهترین صنایع دستی چین؛ نمایشی از هنر و اصالت چندین هزار ساله

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفر به چین، دیدن تنوع عجیب صنایع دستی در این کشور است. برخلاف تصور رایج که همه چیز در چین ماشینی و کپی است، این کشور هنوز هم مرکز تولید هنرهای دستی ظریف و باکیفیتی است که ریشه در هزاران سال تاریخ دارند. برای مسافران تور چین، شناخت این صنایع دستی دو فایده دارد: اول اینکه کمک می‌کند سوغاتی‌های ارزشمند و اصیل بخرند و دوم اینکه با فرهنگ واقعی مردم چین آشنا شوند. در این مطلب از ماهبان تور به معرفی ۱۸ مورد از بهترین صنایع دستی چین می‌ پردازیم تا بدانید دقیقاً دنبال چه چیزی در بازارها بگردید.

بیشتر بخوانید: روش اخذ ویزای چین

تاریخچه صنایع دستی در چین

صنایع دستی چین قدمتی همپای تمدن این کشور دارد. از دوران باستان، چینی‌ها در ساخت سفال، پارچه و ابزار فلزی پیشگام بودند. هر دوره تاریخی سبک خاصی را رواج داد، مثلاً شهرت جهانی ظروف چینی آبی و سفید مدیون سلسله مینگ است. با شکل‌گیری جاده ابریشم، این هنرها از مرزها عبور کردند و به کالاهای تجاری ارزشمندی تبدیل شدند که تا امروز نماد هنر شرق آسیا باقی مانده‌اند.

۱۸ نمونه از بهترین صنایع دستی چین که باید بشناسید!

اگر در بازارهای چین قدم بزنید، این ۱۸ مورد، اصلی‌ترین هنرهایی هستند که به چشمتان می‌خورند و ارزش شناختن دارند:

سفال و چینی (Porcelain)

چینی‌ها مخترع ظروف چینی هستند و نام انگلیسی این ظروف (China) هم گواهی بر این ادعاست. این ظروف به دلیل ظرافت، شفافیت و صدای زنگ‌دارشان هنگام ضربه شهرت دارند. معروف‌ترین سبک آن، ظروف آبی و سفید است که نقوش ظریف آبی روی زمینه سفید لعابی اجرا می‌شود. شهر جینگ‌ده‌ژن به عنوان پایتخت چینی‌سازی جهان، بهترین مکان برای دیدن و خرید این آثار هنری است.

ابریشم چین (Silk)

چین مهد پرورش کرم ابریشم است و جاده ابریشم تاریخی، به واسطه تجارت همین محصول ارزشمند شکل گرفت. پارچه‌های ابریشمی چین به دلیل نرمی فوق‌العاده، درخشش طبیعی و دوام بالا، قرن‌هاست که نماد زیبایی هستند. امروزه شهر هانگژو مرکز تولید بهترین شال‌ها، لباس‌ها و روتختی‌های ابریشمی است.

کاغذبری چینی (Paper Cutting)

این هنر ظریف تنها با استفاده از قیچی و کاغذ (معمولاً قرمز رنگ) خلق می‌شود. هنرمندان با مهارت بالا طرح‌هایی از حیوانات، گل‌ها یا کاراکترهای چینی را روی کاغذ می‌برند. کاغذبری‌ها که نماد شادی و خوش‌شانسی هستند، در جشن‌هایی مثل سال نو چینی برای تزئین پنجره‌ها و درها استفاده می‌شوند تا انرژی‌های منفی را دور کنند.

خوشنویسی چینی (Calligraphy)

ابزار هنر خوشنویسی شامل قلم‌مو، جوهر، کاغذ برنج و سنگ جوهر است که به چهار گنجینه معروف‌اند. تابلوهای خوشنویسی به دلیل ارزش هنری و معنوی، جایگاه ویژه‌ای در دکوراسیون خانه‌ها و ادارات چین دارند.

کنده‌کاری روی یشم (Jade Carving)

سنگ یشم در باور چینی‌ها از طلا ارزشمندتر است و نماد خلوص، زیبایی و جاودانگی به شمار می‌رود که با ابزارهای مخصوص، این سنگ سخت را می‌تراشند و مجسمه‌ها، زیورآلات و مهرهای ظریفی خلق می‌کنند. یشم اصل همیشه سطحی سرد و وزنی نسبتاً سنگین دارد که نشانه کیفیت آن است.

گره چینی (Chinese Knots)

گره چینی هنر بافتن ریسمان‌های نخی به شکل‌های هندسی متقارن است که بدون استفاده از چسب و تنها با گره زدن ایجاد می‌شود. این آویزهای تزئینی که تقریباً همیشه به رنگ قرمز هستند، نماد اتحاد، خوش‌شانسی و دوری از بلا می‌باشند و معمولاً به عنوان آویز موبایل، کیف یا دکور منزل کاربرد دارند.

میناکاری پکن (Cloisonne)

این هنر ترکیبی خیره‌کننده از فلزکاری و لعاب‌کاری رنگی است. در این روش، نوارهای نازک مسی روی بدنه فلزی ظرف لحیم می‌شوند و خانه‌های ایجاد شده با لعاب‌های رنگی پر می‌شوند. نتیجه کار، گلدان‌ها، کاسه‌ها و زیورآلاتی است که با سطحی براق و رنگ‌هایی زنده و درخشان، چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کنند.

گلدوزی‌های سنتی (Embroidery)

گلدوزی چینی، هنر نقاشی با نخ و سوزن روی پارچه‌های ابریشمی است. این هنر در چین چهار سبک اصلی دارد که معروف‌ترین آن‌ها سبک "سوژو" است. هنرمندان با نخ‌های بسیار نازک، طرح‌هایی از طبیعت، پرندگان و مناظر را چنان با ظرافت می‌دوزند که گاهی تشخیص آن از نقاشی دشوار است.

نمایش سایه (Shadow Puppets)

این هنر شامل ساخت عروسک‌های تخت و مفصل‌داری است که از پوست چرم شفاف ساخته و رنگ‌آمیزی می‌شوند. در اجرای نمایش، عروسک‌گردان پشت یک پرده سفید می‌ایستد و با نورپردازی، سایه رنگی عروسک‌ها را روی پرده می‌اندازد. خود این عروسک‌های چرمی، سوغاتی خاص و متفاوتی برای علاقه‌مندان به هنرهای نمایشی هستند.

ظوف لاکی (Lacquerware)

ظروف لاکی اشیایی چوبی یا فلزی هستند که با چندین لایه شیره طبیعی درخت لاک پوشانده می‌شوند. این فرآیند زمان‌بر باعث می‌شود ظروف سطحی بسیار براق، ضدآب و مقاوم در برابر حرارت پیدا کنند. ظروف لاکی معمولاً با رنگ‌های قرمز و مشکی و نقوش طلایی تزئین می‌شوند و قدمتی چند هزار ساله دارند.

ست‌های چای‌خوری (Tea Sets)

از آنجا که مراسم چای در چین آیینی مقدس است، ابزار آن نیز با دقت هنری بالایی ساخته می‌شوند. معروف‌ترین ست‌های چای‌خوری از خاک رس بنفش منطقه ایکسینگ (Yixing) ساخته می‌شوند. این قوری‌های بدون لعاب، عطر چای را به خود جذب می‌کنند و با گذشت زمان، طعم چای دم‌شده در آن‌ها بهتر و عمیق‌تر می‌شود.

بادبزن‌های دستی (Fans)

بادبزن در چین تنها وسیله‌ای برای خنک شدن نیست، بلکه بخشی از مد، هنر و حتی سلاح رزمی بوده است. این بادبزن‌ها در دو نوع تاشو و گرد تولید می‌شوند و روی صفحه کاغذی یا ابریشمی آن‌ها، معمولاً اشعار چینی یا نقاشی‌های مینیاتوری از مناظر طبیعی با دست کشیده می‌شود.

بادبادک‌های سنتی (Kites)

چین زادگاه بادبادک است و شهر ویفانگ به عنوان پایتخت بادبادک جهان شناخته می‌شود. بادبادک‌های سنتی چین با اسکلتی از چوب بامبو و روکشی از کاغذ یا ابریشم ساخته می‌شوند و طرح‌هایی نمادین مثل اژدها، پرستو یا عقاب دارند که هر کدام معنای خاصی از قدرت یا آزادی را منتقل می‌کنند.

چترهای روغنی و کاغذی (Oil-paper Umbrellas)

این چترهای زیبا با اسکلت بامبو و کاغذی که با روغن مخصوص ضدآب شده است، ساخته می‌شوند. چترهای روغنی علاوه بر کاربرد در روزهای بارانی، در رقص‌های سنتی و دکوراسیون داخلی نیز استفاده می‌شوند و در فرهنگ چین نمادی از خوشبختی و محافظت در برابر ارواح شیطانی هستند.

فانوس‌های چینی (Lanterns)

فانوس‌ها نماد روشنایی، شادی و جشن در فرهنگ چین هستند و حضور پررنگی در فستیوال‌های ملی دارند. این فانوس‌ها معمولاً از کاغذ یا پارچه قرمز روی اسکلت بامبو ساخته می‌شوند. رنگ قرمز آن‌ها نشانه ثروت و خوش‌یمنی است و روشن کردنشان در جشن‌ها نماد امید به آینده‌ای روشن می‌باشد.

محصولات بامبو (Bamboo Carving)

بامبو گیاهی است که در فرهنگ و هنر چین ریشه دوانده است. هنرمندان چینی با حکاکی روی بدنه بامبو یا بافتن الیاف آن، طیف وسیعی از محصولات را خلق می‌کنند؛ از وسایل کاربردی آشپزخانه و سبد گرفته تا تابلوهای هنری و حتی مبلمان که همگی سبک، مقاوم هستند.

مهرهای سنگی (Seals)

در چین باستان به جای امضا، از مهرهای شخصی حکاکی شده استفاده می‌شد. این مهرها که معمولاً از سنگ‌های نرم یا یشم ساخته می‌شوند، حاوی نام فرد به خط چینی هستند. امروزه گردشگران می‌توانند نام خود را سفارش دهند تا هنرمندان آن را روی سنگ حکاکی کنند و به عنوان یک یادگاری شخصی و منحصر‌به‌فرد همراه ببرند.

ماسک‌های اپرای پکن (Opera Masks)

این ماسک‌ها با رنگ‌بندی‌های نمادین، شخصیت‌های نمایش‌های سنتی اپرا را معرفی می‌کنند. برای مثال، رنگ قرمز نشان‌دهنده وفاداری، سیاه نماد شجاعت و زرد نشانه حیله‌گری است. این ماسک‌ها امروزه به عنوان دیوارکوب‌های تزئینی بسیار محبوب هستند و جلوه‌ای از هنر نمایشی چین را به خانه می‌آورند.

بیشتر بخوانید: بهترین سوغاتی‌های چین؛ 9 هدیه خاص که باید حتما ببینید!

مواد اولیه و متریال‌های رایج در بهترین صنایع دستی چین

تنوع جغرافیایی چین باعث شده است تا هنرمندان به طیف وسیعی از مواد طبیعی دسترسی داشته باشند. جدول زیر مهم‌ترین متریال‌هایی را که هویت صنایع دستی چین را می‌سازند را نشان می دهد:

صنایع دستی شاخص چین در مناطق و شهرهای مختلف

هر منطقه از چین امضای هنری خاص خود را دارد. شناخت این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند تا در تور چین بدانید هر سوغاتی را از کدام شهر بخرید:

• پکن (Beijing): مرکز هنرهای درباری و فاخر. بهترین مکان برای خرید میناکاری (Cloisonne)، ماسک‌های اپرا و بادبادک‌های سنتی است.
• سوژو (Suzhou): به دلیل باغ‌های کلاسیک و تولیدات ابریشم شهرت جهانی دارد. ظریف‌ترین گلدوزی‌های چینی (سبک Su) متعلق به این شهر است.
• جینگ‌ده‌ژن (Jingdezhen): پایتخت ظروف چینی و سرامیک. تقریباً تمام ظروف چینی آبی و سفید اصیل در کوره‌های این شهر پخته می‌شوند.
• هانگژو (Hangzhou): مهد تولید چترهای روغنی و بادبزن‌های دستی ظریف است. همچنین چای سبز لونگ‌جینگ این شهر شهرت دارد.
• تبت و مناطق غربی: مرکز تولید قالیچه‌های پشمی، زیورآلات نقره با سنگ فیروزه و کاسه‌های تبتی.

تفاوت بهترین صنایع دستی سنتی و مدرن در چین

صنایع دستی اصیل چینی کاملاً با دست و با ابزارهای قدیمی تولید می‌شوند که زمان‌بر و گران‌قیمت هستند. اما در نمونه‌های مدرن، هنرمندان جوان تلاش می‌کنند با حفظ روح اثر، طراحی‌ها را مینیمال‌تر و کاربردی‌تر کنند تا با زندگی آپارتمانی امروزی سازگار باشد. برای مثال، امروزه گره‌های چینی با متریال‌های جدید در طراحی داخلی مدرن استفاده می‌شوند یا طرح‌های سنتی گلدوزی روی لباس‌های مد روز اجرا می‌شوند تا نسل جدید هم با این هنرها ارتباط برقرار کند.

نقش صنایع دستی چین در زندگی روزمره و آیین‌ها

در چین، هنر از زندگی جدا نیست. فانوس‌های قرمز در سال نو چینی برای جذب شانس روشن می‌شوند، کاغذبری‌ها روی پنجره‌ها می‌چسبند تا خوشبختی را به خانه دعوت کنند و گره‌های چینی به عنوان نماد اتحاد در مراسم عروسی استفاده می‌شوند. حتی نوشیدن چای در ظروف سفالی مخصوص، یک آیین روزانه برای مدیتیشن و آرامش است. بنابراین، صنایع دستی در چین ابزاری زنده‌اند که در غم و شادی مردم حضور دارند.

تشخیص صنایع دستی اصل چین از نمونه‌های صنعتی

با توجه به تولیدات انبوه در چین، تشخیص کار دست کمی دشوار است. برای خرید بهترین صنایع دستی چین به این نکات دقت کنید:

• ابریشم: تست سوختن بهترین راه است. نخ ابریشم طبیعی هنگام سوختن بوی موی سوخته می‌دهد و خاکسترش پودر می‌شود، اما ابریشم مصنوعی بوی پلاستیک می‌دهد و گلوله می‌شود.
• یشم: یشم اصل باید سرد باشد و اگر آن را در دست بگیرید، دیر گرم می‌شود. همچنین یشم واقعی با شیشه خراش برنمی‌دارد.
• ظروف چینی: چینی استخوانی اصل اگر جلوی نور گرفته شود، باید نیمه‌شفاف باشد و سایه دستتان از پشت آن دیده شود.

بهترین صنایع دستی چین به‌عنوان سوغات

اگر مسافر تور چین هستید و می‌خواهید سوغاتی‌هایی بخرید که هم حملشان آسان باشد و هم نمادین باشند، این موارد پیشنهاد می‌شوند:

• چای و ست چای‌خوری: بسته‌بندی‌های چای چینی بسیار زیبا و سبک هستند.
• بادبزن و چتر کاغذی: این‌ها به راحتی جمع می‌شوند و جای کمی در چمدان می‌گیرند.
• گره چینی و کاغذبری: ارزان‌ترین و نمادین‌ترین سوغاتی‌ها که تقریباً وزنی ندارند.
• ماسک‌های اپرا: دیوارکوب‌هایی جذاب که رنگ و لعاب سفر را به خانه می‌آورند.

جمع‌بندی

آشنایی با تنوع و پیشینه صنایع دستی چین، دیدگاه شما را نسبت به سوغات این کشور تغییر می‌دهد. شناخت بهترین صنایع دستی چین با ماهبان تور به شما امکان می‌دهد تا کالاهایی را انتخاب کنید که شاید در بازارهای جهانی دیده باشید. شناخت این ۱۸ مورد به شما کمک می‌کند تا در سفرتان، تفاوت یک اثر هنری اصیل را با نمونه‌های کارخانه‌ای تشخیص دهید و بودجه خود را صرف خرید یادگاری‌هایی کنید که واقعاً ارزش فرهنگی و مادی دارند.

سوالات متداول

۱. معروف‌ترین صنایع دستی چین چیست؟

ظروف چینی (Porcelain)، ابریشم (Silk)، یشم (Jade) و گلدوزی (Embroidery) چهار رکن اصلی هنر چین محسوب می‌شوند.

۲. آیا خرید یشم در چین امن است؟

بازار یشم پیچیده است. پیشنهاد می‌شود یشم‌های گران‌قیمت را فقط از فروشگاه‌های معتبر و با دریافت شناسنامه خریداری کنید.

۳. بهترین شهر برای خرید ابریشم کجاست؟

شهرهای هانگژو و سوژو بهترین و باکیفیت‌ترین محصولات ابریشمی را دارند.

۴. سوغاتی ارزان از چین چه بخریم؟

گره چینی، کاغذبری‌ها، چاپستیک‌های تزئینی و چای، گزینه‌هایی عالی و مقرون‌به‌صرفه هستند.